Lənkəran xanlığı

selef

0

(15:22, 21/05/2025 ) #79947

Lənkəran xanlığında (18–19-cu əsrlərdə Cənubi Azərbaycanın bir hissəsində mövcud olmuş xanlıq) mövcud olan vergi və mükəlləfiyyətlər əsasən feodal idarəçilik sisteminə uyğun idi. Bu xanlıqda əhali müxtəlif vergilərlə və mükəlləfiyyətlərlə üzləşirdi. Bunlar əsasən aşağıdakılar idi:
1. Əkin vergisi (bəhrə, xərac)

Əkinçiliklə məşğul olan kəndlilər məhsulun müəyyən hissəsini (adətən 1/5 və ya 1/6 hissəsini) xanlığa vergi kimi verirdilər.

Bu vergi natural formada (taxıl, düyü, buğda və s.) toplanırdı.

2. Mal-qara vergisi (bəcar, salğut və ya rüsum)

Heyvandarlıqla məşğul olanlardan mal-qaranın sayına görə vergi alınırdı.

3. Pul vergiləri

Bəzi hallarda kəndlilər və ya sənətkarlar pulla da vergi ödəyirdilər. Bu pullar müxtəlif adlarla toplanırdı (məsələn, baş vergisi və ya ev vergisi).

Sənətkarlar və bazar tacirlərindən də ayrıca rüsum alınırdı.

4. Mükəlləfiyyətlər (əmək və ya xidmət öhdəlikləri)

Kəndlilər xan üçün növbəli işlərdə çalışmalı idilər – məsələn, xanın təsərrüfatında işləmək, qonaqları qəbul etmək, qışlaqların təmiri və s.

Müharibə zamanı kişilərdən hərbi xidmət və ya nəqliyyat xidməti tələb olunurdu (at, araba vermək və ya daşıma işlərində iştirak etmək).

5. Gömrük və ticarət rüsumları

Lənkəran xanlığı Xəzər dənizi sahilində yerləşdiyindən ticarət və liman vergiləri də mövcud idi.

Xaricdən və ya digər xanlıqlardan gələn mallardan gömrük rüsumları alınırdı.

6. Qonaq vergisi (müsafirçilik və ya “müqəddəslərə xidmət”)

Xaricdən gələn qonaqların saxlanması üçün kəndlilərdən ərzaq, heyvan və ya digər ləvazimatlar tələb edilə bilərdi. Bu, həm də dini və ya siyasi xarakter daşıyırdı.

Bu sistem bütövlükdə feodal təbəqənin – xanın, bəylərin və ruhani zümrənin rifahını təmin edirdi. Əhalinin əsas yükünü isə kəndlilər daşıyırdı. Rusiyanın Cənubi Qafqaza doğru genişlənməsi və 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsindən sonra bu vergilər tədricən imperiya sisteminə uyğunlaşdırıldı.

Əgər sənə daha konkret adlar, sənədlər və ya dövr istinadlı məlumat lazımdırsa, deyə bilərsən, daha da dəqiqləşdirim.